*

Tâm Lý Học Thần Kinh .com


*
 
*
English
*
 Forum
*

*

*

Lịchsử của các hệ thống phân loại chẩn đoán:

BS.Phan Thiệu Xuân Giang

Cho đến lần xuất bản DSM bản đầu tiên vào năm1952, lịch sử các hệ thống chẩn đoán đối với các rối loạn sức khoẻ tâm thần ởHoa Kỳ còn thiếu tính thống nhất. Một vài cố gắng sớm được khuyến khích bởi tính thống kê hơn làcác yếu tố lâm sàng. Khi điều tra dân số của Hoa Kỳ được thực hiện vào năm1840, nó bao gồm một phân loại đơn giản về bệnh lý tâm thần (“bệnh điên”: “Idiocy/Insanity”) nhằmmô tả những thành phần bị bệnh trong dân số Mỹ. Đây là lần đầu tiên dữ kiện được thu thập một cách có hệthống qua điều tra dân số vì mụcđích này. Trong điều tra dân sốnăm 1880, 7 phân loại về bệnh lý tâm thần được gộp lại , nhiều loại bệnh lýtrong đó được đặt tên mà hiện nay dường như đã bỏ ( ví dụ: monomania,dipsomania, melancholia). Không lâu, một ủy ban nằm trong Hiệp hội tâm thần HoaKỳ (APA) bắt đầu hợp tác với văn phòng điều tra dân số nhằm thu thập thêm dữkiện. Tuy nhiên trọng tâm vẫn còn nằm chủ yếu ở tính thống kê hơn là lâm sàng (APA, 1952, 2000).

Phân loại chẩn đoán chính thức về các rốiloạn sức khoẻ tâm thần cho mục đích lâm sàng không phổ biến lắm trước thế kỷ20. Vào thế kỷ 19, nhiều bệnh viện lớn và các trung tâm đào tạo đã phát triểncác hệ thống của riêng chính họ nhằm để đặt tên và ghi lại bệnh án đối với các bệnh lý tâm thần. Nhữnghệ thống này được tạo ra một mình nhằm thoả mãn nhu cầu của chính môitrường nội viện đó. Khi số lượng các hệ thống gia tăng, giao tiếp giữa cácchuyên gia sức khoẻ tâm thần và các cơ quan bị giới hạn bởi sự thiếu tiếng nóichung nhằm mô tả các rối loạn sức khoẻ tâm thần.

Bạn đang xem: Dsm-iv là gì

Vào cuối những năm 1920, những cố gắng xuấthiện nhằm tạo ra một tên gọi tiêu chuẩn , mặc dù đã mất cả hàng chục năm để đạtđược mục tiêu này. Một số hệ thống phân loại chẩn đoán riêng lẻ được giữ lạirộng rãi như hệ thống của quân đội Hoa kỳ và các bệnh viện điều hành của cựu chiến binh. Những hệ thốngít ỏi này vẫn còn cạnh tranh với mỗi hệ thống khác cho đến khi DSM đầu tiên thay thế chúng vào năm 1952.

Từ DSM-I đến DSM-III-R:

Xuất bản đầu tiên của DSM, được thực hiện bởiHiệp hội tâm thần học Hoa Kỳ vào năm 1952, chủ yếu là phiên bản của ICD (International Classification ofDiseases: phân loại quốc tế về bệnh tật, được tổ chức y tế thế giới ( WHO) xuấtbản ). ICD lúc đó là lần xuất bản thứ 6 và lần đầu tiên hệ thống phân loại nàybao gồm một phân loại về các bệnh lý tâm thần ( APA, 2000). DSM-I được chỉnhsửa vào năm 1968 và thành DSM-II. Hai lần xuất bản này giống nhau và cũng hoàntoàn khác với các DSM chỉnh sửa sau đó. Ngôn ngữ sử dụng trong DSM-I và DSM-IIcho thấy nhấn mạnh nhiều đến phân tâm học, thực ra, tiếp cận phân tâm là tiếpcận chủ yếu trong tất cả các lãnh vực công việc lâm sàng ở thời gian đó.

 

DSM :Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: Sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn sức khoẻ tâm thần, do hiệp hội tâmthần Hoa Kỳ biên soạn. Sách được chỉnh sửa mới nhất vào năm 2000: DSM IV-TR(Lần thứ tư). Đây là sản phẩm của 13 nhóm làm việc, mỗi nhóm có trách nhiệmchỉnh sửa một phần của sổ tay. Một nhóm làm việc bao gồm ít nhất là 5 thành viênvà thường là hơn. Ví dụ, nhóm biên soạn phần những rối loạn thường được chẩnđoán đầu tiên ở tuổi nhũ nhi và tuổi thiếu niên nhi đồng hoặc tuổi vị thànhniên bao gồm 12 bác sỹ y khoa và 4 nhà tâm lý.

-Phân loạiđa trục: Theo năm trục:

*Trục I : Các rối loạn trên lâm sàng; các rối loạn khác có thểlà một trọng tâm chú ý trên lâmsàng. Trục này bao gồm hầu hết các rối loạn mà chúng ta quan tâm đến.

*Trục II: Các rối loạn nhân cách; chậm phát triển tâm thần,trục này liên quan đến những tình trạng ảnh hưởng đến chức năng theo một cáchthức lan toả, bao gồm rối loạn nhân cách và chậm phát triển tâm thần. Nó cũngcó thể được dùng để chỉ ra những đặc tính của nhân cách có vấn đề mà không hộiđủ tiêu chuẩn cho một chẩn đoán rối loạn nhân các đầy đủ, như là việc sử dụngcác cơ chế phòng vệ theo cách đáp ứng sai lệch và cứng ngắc.

*TrụcIII: Các vấn đề về y học tổngquát: Trục này liên quan đến những vấn đề về y học tổng quát tương ứng với những trường hợp có khảnăng hiểu và xử lý được, ví dụ như: các chấn thương, các bệnh nhiễm trùng, cácbệnh của hệ thần kinh hay của hệ tiêu hoá và các biến chứng của thai nghén haysanh sản.

*Trục IV: Các vấn đề về tâm lý xã hội và môi trường: Trục nàybao gồm những sự kiện tiêu cực trong cuộc sống và các suy kém về môi trường tạora một hoàn cảnh mà trong đó các vấn đề của trẻ phát triển. Các phân loại baogồm: những vấn đề liên quan đến nhóm trợ giúp chính yếu ( như cái chết của mộtthành viên trong gia đình, ly dị, lạm dụng trẻ); môi trường xã hội ( như trợgiúp xã hội không đầy đủ, những khó khăn trong thay đổi về văn hoá, đối xử phânbiệt); giáo dục ( như thất học, bất hoà với thầy cô hay bạn cùng lớp); nhà cửa( như không có nhà ở, khu xóm không an toàn); nghề nghiệp ( như thời gian côngviệc căng thẳng, bất hoà với cấp trên hay đồng nghiệp); chăm sóc sức khoẻ ( nhưkhó khăn trong di chuyển, bảo hiểm y tế không đầy đủ); kinh tế ( như nghèo, trợcấp xã hội không đầy đủ); hệ thống luật pháp ( như bị tù, nạn nhân của tộiphạm); và những vấn đề tâm lý xã hội và môi trường khác ( như tiếp xúc vớithiên tai hay chiến tranh).

*Trục V: Lượng giá toàn thể về chức năng: đây là đánh giá củanhà lâm sàng về mức độ chức năng toàn thể. Các thông tin như thế có ích lợitrong việc hoạch định điều trị và đo lường hiệu quả của nó. Thang điểm lượnggiá chức năng toàn thể đi từ chức năng cao ( 100 điểm ) cho đến những nguy hiểmhằng định gây hại cho bản thân hay người khác, không có khả năng hằng địnhtrong việc tự vệ sinh cho bản thân ( 1-10 điểm).

ICD 10: Phân loại các rối loạn về hành vi và sức khoẻ tâm thầnở trẻ em và trẻ vị thành niên ( do tổ chức y tế thế giới WHO biên soạn, 1996)dựa vào phân loại bệnh tật quốc tế, hệ thống chẩn đoán này được sử dụng rộngrãi ngoài Hoa Kỳ, cũng phân loại theo đa trục nhưng phần trẻ em được đánh giátheo 6 trục. (Có phần phân loại dành cho người lớn).

*Trục I: Hội chứng về tâm thần trên lâm sàng, giống như trục Icủa DSM, trục này bao gồm những rối loạn về hành vi và sức khoẻ tâm thần có thểđược thấy ở trẻ em hay người lớn.

*Trục II: Các rối loạn đặc hiệu về phát triển tâm lý: Khởi đầutừ DSM, ICD 10 cũng lượng giá riêng biệt các chậm trễ trong phát triển của trẻ.Điều này có thể xảy ra trong các lãnh vực như âm ngữ, ngôn ngữ, các kỹ năng họctập ( như đọc, đánh vần, làm tính toán…) và những chức năng vận động.

*Trục III: Mức độ trí tuệ, trục này cung cấp một đánh giá về mứcđộ chức năng trí tuệ chung của một người trên một thang điểm theo thứ tự giớihạn từ trí thông minh rất cao cho đến chậm phát triển tâm thần nặng.

*Trục IV: Các vấn đề về y học: tương tự như trục III của DSM,các vấn đề về y học không liên quan đến tâm thần như các bệnh lý hay các chấn thương được lượng giá ở đây.

*Trục V: Các tình huống tâm lý xã hội bất thường đi kèm, trụcnày bao gồm những tình huống trong môi trường tâm lý xã hội của trẻ có thể cóliên quan đến hiểu biết về nguyên nhân của hội chứng tâm thần của trẻ trên lâmsàng hay có thể tương ứng với việc hoạch định điều trị.

*Trục VI: Lượng giá toàn thể về khuyết tật tâm lý xã hội, cũngnhư DSM, nhà lâm sàng được yêu cầu đánh giá chức năng toàn thể về tâm lý, xãhội và nghề nghiệp của bệnh nhân, thang điểm theo thứ tự điểm 9 được sử dụng,giới hạn từ 0= chức năng xã hội cao đến 9 = khuyết tật về xã hội lan toả vànặng nề.

DSM-PC: Diagnostic and Statistical Manual for Primary Care-bản dành cho trẻ em và trẻ vị thành niên. Sổ tay chẩn đoán và thống kê dành chochăm sóc ban đầu được các bác sỹ nhi khoa, bác sỹ tâm thần nhi, chuyên viên tâmlý trẻ em cùng hợp tác để viết ra nhằm giúp các nhà lâm sàng chăm sóc sức khoẻban đầu xác định được các yếu tố tâm lý xã hội có thể ảnh hưởng đến những trẻđến khám bệnh tại phòng khám của họ.

Xem thêm: Top 20 Stomach Ulcer Là Gì Lý Giải Stomach Ulcer Là Gì, Peptic Ulcer Là Gì

Có hai giả định chủ yếu: 1) Môi trường của trẻ có ảnhhưởng quan trọng đến sức khoẻ tâm thần của trẻ. 2) Các triệu chứng của trẻ biểuhiện nằm theo một giới hạn tiếp diễn từ các biến đổi bình thường đến những rốiloạn.